Boeddha

Wat het beeld betekent

Boeddha betekent de ontwaakte. Het is de titel van Siddhartha Gautama, die zo'n tweeënhalfduizend jaar geleden in de Gangesvlakte onderwees. Een beeld van hem herinnert aan een mens en aan een pad: aandacht, vriendelijkheid en geduld kun je oefenen, dag na dag.

Eeuwenlang toonde de vroege boeddhistische kunst hem alleen door tekens, zoals een voetafdruk, een lege zetel of een boom. Beelden in menselijke gedaante verschenen rond de eerste eeuw n.Chr., in Gandhara en Mathura in het noorden van het subcontinent.

Houdingen en handgebaren

Een zittende Boeddha mediteert meestal. Een staande onderwijst of loopt tussen de mensen. Een liggende Boeddha, op zijn rechterzij, toont zijn laatste heengaan, het parinirvana, en is in de boeddhistische kunst een rustig beeld van voltooiing.

De handen, mudra's genoemd, vertellen de rest. Handen die met de palmen omhoog in de schoot rusten, betekenen meditatie. Een rechterhand die naar beneden reikt om de aarde aan te raken, herinnert aan de nacht van zijn ontwaken, toen hij de aarde als getuige riep. Een geheven open hand is het gebaar van onbevreesdheid, en samengebrachte vingers ter hoogte van de borst betekenen onderwijzen.

Een Boeddhabeeld thuis neerzetten

De boeddhistische gewoonte vraagt om een schone, verhoogde plek: een plank, een lage tafel of een huisaltaar, nooit op de grond en nooit in de badkamer. Veel mensen zetten het beeld met het gezicht naar de kamer of naar de deur, met wat ruimte eromheen voor een kaars, een bloem of wierook.

Een beeld kiezen

Kies het gebaar waar je graag naar terugkeert: meditatie voor een leeshoek, de aarde rakende hand voor een bureau waar beslissingen worden genomen. De ronde, lachende figuur met een zak is Budai, een monnik uit de Chinese volksverhalen en dus een andere figuur dan de Boeddha zelf. Stof af met een zachte, droge doek.