Samhain

Wat het woord betekent

Samhain is de moderne Ierse spelling van het Oud-Ierse samain en is tegenwoordig de naam voor november in het Iers. Meestal wordt de naam uitgelegd als het einde van de zomer. In het oude Ierland was het de tijd waarin men zich klaarmaakte voor de winter, de tegenhanger van Beltane op 1 mei, waarmee de zomer begon. De twee dagen deelden het oude jaar in een lichte en een donkere helft.

Wat we echt weten

Minder dan de meeste pagina’s doen vermoeden. De vroege Ieren hebben weinig opgeschreven en veel van wat we weten, komt van latere christelijke schrijvers. Korte vermeldingen staan in Ierse verhalen uit de 10e en 12e eeuw; gedetailleerde beschrijvingen dateren pas uit de 18e eeuw. Er is melding gemaakt van vreugdevuren, feestmalen en waarzeggerij, maar hoe ver die gebruiken teruggaan, is onduidelijk. Misschien was het een nieuwjaarsfeest; het bewijs geeft geen uitsluitsel.

De nacht van de dunne sluier

Volgens volksverhalen uit Ierland en Wales was er een nacht waarop de grens tussen de wereld van de levenden en de geestenwereld openging. Feeën kwamen uit de grafheuvels, wie dat jaar was gestorven, ging over naar de andere wereld en een onvoorzichtige wandelaar kon ze tegenkomen. Mensen gingen die onrust te lijf met vuur en vermomming.

Van Samhain naar Halloween

Halloween ontstond toen Samhain samenviel met de christelijke dagen voor de doden: Allerheiligen op 1 november en Allerzielen op 2 november. Maskers en griezelige gezichten die in rapen werden uitgesneden, zijn mogelijk afkomstig uit Samhain-gebruiken. De pompoen kwam later, in de Verenigde Staten.

Hoe het tegenwoordig wordt gevierd

In het moderne paganisme, en vooral in de wicca, is Samhain een belangrijk feest om de doden te eren. Een altaar met foto’s van dierbaren die zijn overleden, is de meest gebruikelijke vorm. Thuis heb je er maar weinig voor nodig: een donkere kamer, een kaars en een naam die hardop wordt uitgesproken.