Er bestaat een bijzonder soort stilte die ontstaat door één enkele zin langzaam te herhalen, totdat het lawaai in het hoofd begint te bedaren. Dit vormt de kern van de mantrabeoefening: geen magische spreuk, maar een dagelijks ritueel dat je tot rust brengt. Het woord doet op zichzelf weinig. De focus die je erop richt, de ademhaling, de herhaling en de intentie zijn wat het werk doet.
De tien chants die hier zijn samengebracht, komen uit verschillende hindoeïstische tradities van India. Sommige zijn oud; één ervan, de Maha Mrityunjaya-mantra, is daadwerkelijk Vedisch en komt voor in de Rig Veda, met echo's in de latere Yajur- en Atharva Veda's. Andere zijn puranische, devotionele of volksliederen die veel later ontstonden. We hebben het precieze label 'Vedisch' alleen gebruikt waar het werkelijk thuishoort en de rest gepresenteerd zoals die is: heilige klank, doorgegeven via eeuwen van beoefening.
In deze traditie wordt een mantra opgevat als meer dan een reeks woorden. Het is een klank waarop je de aandacht kunt laten rusten: de lettergreep, de ademhaling, de gestage terugkeer naar dezelfde zin, die allemaal zachtjes een verstrooide geest bijeenbrengen. We bieden dit aan als culturele en historische context en als een hulpmiddel dat je eventueel kunt gebruiken, nooit als een leer die je moet aannemen. Wat volgt is een korte uitleg bij elke chant, de betekenis achter de regels en een eenvoudige manier om zelf met een beoefening te beginnen.
Ganapati-mantra (गणपति मंत्र)
In deze traditie wordt Ganesha als eerste aangeroepen, als de godheid die de weg vrijmaakt vóór elk nieuw begin. Deze puranische chant spreekt hem aan als de verwijderaar van obstakels, en toegewijden reciteren hem om een voorspoedige start te vragen: een gebaar van nederigheid vóór het werk dat voor ons ligt, geen belofte van succes.
ॐ गन गणपतए नमो नमः
श्री सिद्धि विनायक नमो नमः
अष्टविनायक नमो नमः
गणपति बाप्पा मोरयाOm Gan Ganapataye Namo Namah
Shree Siddhi Vinayak Namo Namah
Ashtavinayak Namo Namah
Ganapati Bappa Moraya
Deze chant is gericht aan Ganesha, die in de hindoeïstische traditie wordt geëerd als de verwijderaar van obstakels en de godheid van wijsheid, voorspoed en nieuwe ondernemingen. Regel voor regel luidt hij als volgt.
- 'Om Gan Ganapataye Namo Namah', een aanroeping van Ganesha, waarbij hij wordt aangeduid als 'Ganapati' en 'Ganapataye'. Het herhaalde 'Namo Namah' betekent 'ik buig, ik buig' en drukt eerbied en overgave uit.
- 'Shree Siddhi Vinayak Namo Namah', hier wordt hij geëerd als 'Siddhi Vinayak', degene die verbonden is met het bereiken van doelen. 'Shree' duidt op voorspoed en genade.
- 'Ashtavinayak Namo Namah', een verwijzing naar de acht heilige Ashtavinayak-tempels van Maharashtra, gegroepeerd rond Pune, die elk een afzonderlijke, zelfgemanifesteerde (swayambhu) vorm van Ganesha herbergen.
- 'Ganapati Bappa Moraya', een geliefde uitroep uit festivals en gebeden. 'Bappa' betekent vader of heer; 'Moraya' is een term van eerbied. Samen vormt het een warme aanroep van Ganesha's aanwezigheid.
Toegewijden reciteren dit bij het begin van nieuwe ondernemingen, rituelen en feestelijke gelegenheden. Als je een klein bronzen beeldje van Ganesha in de buurt houdt, kan het tijdens het reciteren dienen als eenvoudig focuspunt.
Maha Mrityunjaya-mantra (महा मृत्युंजय मंत्र)
ॐ त्र्यम्बकं यजामहे
सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम् ।
उर्वारुकमिव बन्धनान्
मृत्योर्मुक्षीय मामृतात् ॥Aum Tryambakam Yajaamahe
Sugandhim Pushti-Vardhanam
Urvaarukamiva bandhanaan
Mrityor Muksheeya Mamritaat
Dit is de enige echt Vedische recitatie in de reeks. Ze komt voor in de Rigveda (7.59.12) en keert terug in de Yajurveda en Atharvaveda. Ze is gericht tot Shiva, de godheid die in het hindoeïsme wordt geassocieerd met ontbinding en vernieuwing, en wordt traditioneel gereciteerd voor bescherming en innerlijke standvastigheid.
- 'Aum Tryambakam Yajaamahe', een aanroeping van Shiva. 'Tryambakam' duidt de drieogige aan; 'Yajaamahe' betekent 'wij vereren' of 'wij mediteren over'.
- 'Sugandhim Pushti-Vardhanam', 'Sugandhim' betekent geurig of zoetgeurend, een beeld van voorspoed; 'Pushti-Vardhanam' verwijst naar groei die voedt en in stand houdt.
- 'Urvaarukamiva Bandhanaan', een levendige vergelijking. Zoals een rijpe komkommer vanzelf loskomt van de steel, zo richt de recitatie zich op bevrijding van wereldse gehechtheid.
- 'Mrityor Muksheeya Mamritaat', de slotregel, een gebed om bevrijding (moksha) en om vrij te worden van de angst voor sterfelijkheid.
Deze tekst wordt traditioneel gereciteerd voor een gevoel van bescherming en kalmte; het is het vers waar veel beoefenaars naar terugkeren wanneer ze iets standvastigs willen hebben om zich aan vast te houden.
Gurumantra (गुरु मंत्र)
गुरुर्ब्रह्मा, गुरुर्विष्णु
गुरुर्देवो महेश्वर:
गुरुर्साक्षात् परब्रह्म
तस्मै श्री गुरुवे नमःGuru Brahma Gurur Vishnu
Guru Devo Maheshwaraha
Guru Saakshat Para Brahma
Tasmai Sri Gurave Namaha
Dit is een Sanskriet-shloka ter ere van de Guru, de leraar of gids.
- 'Guru Brahma Gurur Vishnu', de leraar wordt vergeleken met Brahma, de schepper, en Vishnu, de instandhouder: iemand die helpt de groei van een leerling te creëren en te onderhouden.
- 'Guru Devo Maheshwaraha', en voor Maheshwara, een andere naam voor Shiva, het principe van transformatie: de gids die een leerling helpt een oude versie van zichzelf los te laten.
- 'Guru Saakshat Para Brahma', de leraar wordt genoemd als een levende verbinding met Para Brahma, het absolute. Een manier om te zeggen dat de leiding verder wijst dan zichzelf.
- 'Tasmai Sri Gurave Namaha', de afsluitende groet, een blijk van dankbaarheid en respect voor de leraar.
De shloka plaatst de leraar in het middelpunt van het pad. Binnen de traditie wordt hij aangeboden als een manier om dank te betuigen voor de ontvangen leiding onderweg.
Shiva Gayatri Mantra (शिव गायत्री मंत्र)
ॐ तत्पुरुषाय विद्महे
महादेवाय धीमहि
तन्नो रुद्रः प्रचोदयात्।Om Tatpurushaya Vidmahe
Mahadevaya Dhimahi
Tanno Rudrah Prachodayat
Een chant gericht aan Rudra, een andere naam voor Shiva, gegoten in de Gayatri-metrum. Het is een post-Vedische bewerking in de klassieke Gayatri-vorm en geen Vedisch vers op zich.
- 'Om Tatpurushaya Vidmahe', het begint met 'Om', de lettergreep die binnen deze traditie wordt beschouwd als het geluid van de schepping. 'Tatpurushaya' benoemt Shiva als de verhevene die vorm overstijgt; 'Vidmahe' betekent 'laten we kennen' of 'laten we erover mediteren'.
- 'Mahadevaya Dhimahi', 'Mahadevaya', de grote god; 'Dhimahi', wij contempleren. Een uitnodiging om de geest bij Shiva tot rust te laten komen.
- 'Tanno Rudrah Prachodayat', 'moge Rudra ons inspireren en leiden'. Een regel die als gebed om helderheid wordt uitgesproken, niet als garantie daarop.
Deze eerbiedige en ingetogen chant wordt gereciteerd om een gevoel van leiding en innerlijke standvastigheid te zoeken.
Brahma Gayatri Mantra (ब्रह्मा गायत्री मंत्र)
ॐ वेदात्मनाय विद्महे
हिरण्यगर्भाय धीमहि
तन्नो ब्रह्मा प्रचोदयात्।Om Vedathmanaya Vidmahe
Hiranya Garbhaya Dheemahi
Tanno Brahma Prachodayat.
Een chant gericht aan Brahma, de scheppende godheid in de hindoeïstische kosmologie, opnieuw een bewerking in Gayatri-vorm en geen Vedisch vers.
- 'Om Vedathmanaya Vidmahe', het begint met 'Om'. 'Vedathmanaya' benoemt Brahma als de belichaming van de Veda's; 'Vidmahe', laten we kennen of erover mediteren.
- 'Hiranya Garbhaya Dheemahi', 'Hiranya Garbhaya' is de 'gouden baarmoeder', een beeld van de kosmische bron van de schepping; 'Dheemahi', wij contempleren. Een wending naar het idee van oorsprong en schepping.
- 'Tanno Brahma Prachodayat', 'moge Brahma ons inspireren en leiden', hier in de betekenis van creatieve helderheid en wijsheid.
Binnen deze traditie wordt deze chant geassocieerd met creativiteit, leren en nieuwe inzichten: een passende chant om bij stil te staan aan het begin van werk dat om een heldere, open geest vraagt.
Govinda Jaya Jaya (गोविन्द जय जय)
गोविन्द जय जय गोपाल जय जय।
राधा रमण हरिबल हरिजय जय जय॥Govinda jaya jaya, Gopala jaya jaya
Radha-ramana Hari-bal Hari-jaya jaya
Dit is een kort, populair devotioneel refrein, een regel uit een bhajan of kirtan, die wordt gezongen en niet het klassieke Govindashtakam van acht verzen dat aan Adi Shankaracharya wordt toegeschreven. Het verheerlijkt Heer Krishna in zijn vormen als Govinda en Gopala, naast zijn gemalin Radha.
- 'Govinda jaya jaya, Gopala jaya jaya', begroetingen aan Krishna als Govinda, degene die de zintuigen vreugde schenkt, en Gopala, de beschermer van het vee, als verwijzing naar zijn leven als koeherder. Het herhaalde 'jaya jaya' is een vreugdevol refrein van lof.
- 'Radha-ramana Hari-bal Hari-jaya jaya', 'Radha-ramana', de vreugde van Radha, verwijst naar de band tussen Krishna en Radha; 'Hari-bal' spreekt over de kracht van Hari. Ook hier draagt het 'jaya jaya' de vreugde van de chant.
Licht en repetitief, dit is het soort chant dat in groepen wordt gezongen, waarbij het ritme zelf de toewijding draagt, als viering van de band tussen Radha en Krishna.
Shiva-mantra (शिव मंत्र)
ॐ नमो शिवाय गुरवे सच्चिदानन्द मूर्तये नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः
Om Namo Shivaya Gurave Satchidananda Murtaye
Namastasye Namastasye Namastasye Namoh Namaha
Een Sanskrietaanroeping ter ere van zowel Shiva als de Guru, voortbouwend op de bekende kern 'Om Namo Shivaya'.
- 'Om Namo Shivaya', de centrale Shaiva-mantra. 'Om' wordt beschouwd als het oorspronkelijke geluid; 'Namo Shivaya' betekent 'ik buig voor Shiva', een uitdrukking van eerbied.
- 'Gurave', een wending naar de Guru, de leraar die een zoeker op het pad begeleidt.
- 'Satchidananda Murtaye', een beschrijving van de vorm van de leraar als Sat (bestaan), Chit (bewustzijn) en Ananda (zaligheid): de belichaming van waarheid en vreugde.
- 'Namastasye Namastasye Namastasye Namoh Namaha', een viervoudige begroeting. De herhaling is het doel: telkens vertraagt die de ademhaling en verdiept ze de aandacht.
De chant verenigt Shiva en de Guru in één regel van eerbied. In de hindoeïstische traditie wordt deze uitgesproken als gebed, meditatie of een stil offer.
Aigiri Nandini (ऐगिरि नंदिनि)
आयि गिरिनन्दिनि नन्दितमेदिनि विश्वविनोदिनि नन्दिनुते गिरिवरविन्ध्यशिरोऽधिनिवासिनि विष्णुविलासिनि जिष्णुनुते॥ भगवति हे शितिकण्ठकूटमिन्दिनि विमलाविभूतिंविचित्रबान्धुरत्वंसमितिन्दुते। द्राक्षादिचुतकञ्चुकापुरूषायस्तेजस्विनीनांपतितामवल्लतेन्दुरूपे॥
Ayi giri nandini nandhitha medhini
Viswa vinodhini nandanuthe
Giri vara vindhya shirodhini vasini
Vishnu vilasini Jishnu nuthe
Bhagavathi hey sithi kanda kudumbini
Bhoori kudumbini bhoori kruthe
Jaya jaya he mahishasura mardhini
Ramya kapardini shaila Suthe
Dit is een meeslepend loflied, het Mahishasura Mardini Stotram, dat traditioneel aan Adi Shankaracharya wordt toegeschreven en is opgedragen aan godin Durga in haar vorm als Mahishasura Mardini, de doder van de buffeldemon Mahishasura. Het is een devotioneel stotram en geen Vedisch vers.
- 'Ayi Giri Nandini Nandhitha Medhini', Durga wordt aangesproken als de dochter van de berg, degene die de aarde vreugde brengt.
- 'Viswa Vinodhini Nandanuthe', zij die het universum verblijdt, een bron van vreugde voor alle wezens.
- 'Giri Vara Vindhya Shirodhini Vasini', zij die op de toppen van het Vindhya-gebergte en in de Himalaya's woont: een beeld van kracht die in de bergen geworteld is.
- 'Vishnu Vilasini Jishnu Nuthe', waarmee haar plaats binnen het grotere pantheon wordt benoemd; zij wordt samen met Vishnu geëerd.
- 'Bhagavathi Hey Sithi Kanda Kudumbini', 'Bhagavathi', de goddelijke godin, hier ook genoemd als de moeder van Skanda, haar moederlijke aspect.
- 'Bhoori Kudumbini Bhoori Kruthe', zij met de grote familie, vrijgevig in haar zegeningen.
- 'Jaya Jaya He Mahishasura Mardhini Ramya Kapardini Shaila Suthe', het overwinningsrefrein voor Mahishasura Mardini, die ook wordt geprezen als de mooie vrouw met samengevlochten haar, dochter van de berg.
Dit krachtige en ritmische loflied wordt gezongen ter ere van Durga's kracht en haar overwinning op een tiran; een gezang voor vastberadenheid, eerder dan rust.
Narasimha-mantra (नरसिंह मंत्र)
ॐ उग्रं वीरं महा विष्णुं
ज्वलन्तं सर्वतो मुखं नृसिंहं भीषणं भद्रम्।
मृत्यु मृत्यु नमम् यहाम्॥Om Ugram Veeram Maha Vishnum
Jwalantam Sarvato Mukham Nrisimham Bhishanam Bhadram
Mrityu Mrityu Namam Yaham
De Narasimha-mantra, ook bekend als de Narasimha-maha-mantra, is een Puranische aanroeping gericht aan Heer Narasimha, de vierde avatar van Vishnu.
- 'Om Ugram Veeram Maha Vishnum', het begint met 'Om'. 'Ugram Veeram' noemt Narasimha de woeste en moedige, en 'Maha Vishnum' erkent hem als een vorm van de grote Vishnu.
- 'Jwalantam Sarvato Mukham Nrisimham Bhishanam Bhadram', een beschrijving van zijn vlammende, naar alle kanten gerichte, ontzagwekkende gedaante. 'Bhadram', gunstig, duidt op de welwillendheid die in dat felle beeld besloten ligt.
- 'Mrityu Mrityu Namam Yaham', een regel die wordt opgevat als een smeekbede om bescherming en bevrijding van de angst voor de dood.
De chant put uit Narasimha's beschermende aspect en wordt gereciteerd door toegewijden die in moeilijke tijden een gevoel van beschutting zoeken.
Radhe Radhe Bol (राधे राधे बोल)
राधे राधे बोल सजनी
सखी राधे राधे बोल
हरे कृष्ण हरे कृष्ण बोल सजनी
सखी हरे कृष्ण हरे कृष्ण बोलRadhe Radhe Bol Sajani
Sakhi Radhe Radhe Bol
Hare Krishna Hare Krishna Bol Sajani
Sakhi Hare Krishna Hare Krishna Bol
Een devotioneel lied gericht aan Radha en Krishna, het goddelijke paar uit de bhaktitraditie.
- 'Radhe Radhe Bol Sajani', een tedere oproep om de naam van Radha te zingen.
- 'Sakhi Radhe Radhe Bol', een uitnodiging aan een vriend om samen mee te doen.
- 'Hare Krishna Hare Krishna Bol Sajani', de aandacht richt zich op Krishna, wiens naam liefdevol wordt aangeroepen.
- 'Sakhi Hare Krishna Hare Krishna Bol', opnieuw een uitnodiging aan een metgezel om mee te zingen.
Dit is een lied om samen te zijn en warmte te delen, zacht gezongen, vaak met anderen, om de namen van Radha en Krishna dichtbij te houden.
Zo zing je een mantra
Een regelmatige mantrabeoefening begint eenvoudig. Zo kun je stap voor stap beginnen.
Voorbereiding
- Vind een rustige plek. Kies een kalme plek waar je je ongestoord op het geluid kunt richten. Een wierookstokje aansteken is een rustige manier om het begin van je beoefening te markeren.
- Ga comfortabel zitten. Neem een ontspannen, rechte houding aan. Sukhasana (gemakkelijke houding) of Padmasana (lotushouding) zijn beide geschikt, maar elke zit waarin je je rug recht kunt houden is prima.
- Stel een intentie. Benoem voor jezelf waar je vandaag bij stilstaat: een wens naar kalmte, helderheid of een paar rustige minuten zonder haast. Sommige mensen houden graag een steen bij zich die hun intentie vasthoudt en leggen die naast zich als kleine herinnering.
Richt je aandacht
- Haal je de godheid voor de geest. Als het bij je beoefening past, visualiseer dan de godheid die bij de mantra hoort en houd het beeld zachtjes in gedachten terwijl je zingt.
- Begrijp de mantra. Door de betekenis achter de woorden, zoals hierboven, te lezen, kun je je focus verdiepen en je de beoefening eigen maken.
Het chanten zelf
- Uitspraak. Streef naar zorgvuldigheid in plaats van perfectie. Met een goede opname train je je gehoor sneller dan met welke fonetische spelling dan ook.
- Volume en toon. Begin in stilte en chant daarna zachtjes hardop. Laat de klinkers hun volledige lengte behouden, zodat het geluid de ruimte krijgt om tot rust te komen.
- Melodie en ritme. Als het natuurlijk voelt, voeg dan een eenvoudige melodie toe en houd een gelijkmatig, rustig ritme aan.
- Gebruik een japa mala (optioneel). Met een japa mala met 108 kralen kun je met je vingers meetellen, één kraal per chant, zodat je geest bij het geluid kan blijven in plaats van bij het aantal.
De ronde afronden
- Herhalingen. De traditie raadt 108 aan. Daarom heeft een mala 108 kralen. Sluit af met een beetje stilte en laat de trillingen tot rust komen; één keer op een klankschaal slaan is een zachte manier om het einde te markeren.
Voor regelmatige beoefening
- Consistentie. Regelmatige beoefening verdiept wat je eruit haalt. Een licht onvolmaakte chant die dagelijks wordt gedaan, is veel meer waard dan een perfecte chant die één keer wordt gedaan.
- Gebruik een timer. Als tellen als afleiding voelt, stel dan liever een timer in op 15 tot 30 minuten.
- Korte sessies. Een paar rustige minuten geconcentreerd chanten vóór een stressvol moment kan genoeg zijn om je ademhaling te stabiliseren.
Een afsluitende gedachte
Deze tien chants grijpen terug op zeer uiteenlopende tradities: één is echt Vedisch, andere zijn puranisch, devotioneel of folkloristisch, maar ze delen dezelfde eenvoudige structuur: een zin die met aandacht wordt herhaald. De sfeer helpt. Sommige mensen steken sandelhout aan voor verstilling, of houden een steen dichtbij, het diepe blauw van lapis lazuli voor wie zich tot de stem aangetrokken voelt, de warme gloed van carneool voor warmte, of zetten een kaars neer om de stilte vast te houden.
Geen van deze voorwerpen doet het werk voor je. Ze houden simpelweg het ritme vast terwijl je chant. De beoefening zelf, de focus, de herhaling en het steeds terugkeren, is aan jou - en dat is het deel dat ertoe doet. Begin met de chant die je aantrekt, ga een paar minuten zitten en laat het een klein, stabiel anker worden waarop je dag kan steunen.
